حمایت بورس تا کجا پیش می رود؟


یارانه دولتی بورس باعث کاهش ترس سهامداران و افزایش ارزش بازار سرمایه شد، اما ورود سرمایه عمومی به بازار مستلزم بازگشت اعتماد سهامداران است.

حمایت از بورس

نبض بازار سرمایه: حمایت از بورس

در واقع اگر بخواهیم تصویر دقیقی از نحوه حمایت از بازار سرمایه ارائه کنیم، می‌توان گفت که تنها در ایران می‌توان با برداشت پول از جیب کل اقتصاد، بازار را حمایت کرد، زیرا قرار است حمایت از سهام از منابع صندوق توسعه تأمین می شود و منابع ملی و سایر منابع تأمین می شود. در حالی که منابع صندوق توسعه ملی منابع بین نسلی است و حمایت از بورس از طریق آن منطقی به نظر نمی رسد، آنچه از کلمه حمایت در اینجا استنباط می شود، هدف کوتاه مدتی است که به نوعی حساب های ملی مانند صندوق های توسعه را هدف قرار می دهد. به وضوح ناسازگار است. صرف نظر از روش، مزایا و معایب این پشتیبانی، مشکلی نیست که بتوان آن را تنها به یک بعد تقلیل داد.


بازار سهام در هفته‌های اخیر مسیر پرتلاطمی را طی کرده است. همین موضوع باعث شده تا بار دیگر بورس ها از نقش دولت در بازار و کاستی های فرضی در این زمینه گلایه کنند. این موضوع باعث شده تا وزیر اقتصاد در روزهای اخیر مصاحبه ای در مورد اثربخشی طرح ده ماده ای وزارتخانه خود داشته باشد. اما به نظر می رسد حمایت بورس و خرید در صندوق تثبیت موضوع مهمی است که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد. بررسی ها نشان می دهد این ابزار در دست دولت تنها نمی تواند با ارزش سهام تعامل داشته باشد و در عمل تنها عاملی برای حفظ اعتبار بورس و شاخص کل است.

اما در صورت حمایت بازار

بورس از ابتدای نزول شاخص کل در سال ۹۹ همواره منتظر افزایش حمایت سرمایه گذاران بوده است و از همان ابتدا دو رویکرد در این زمینه شکل گرفت که یکی از آنها حمایت از آسیب دیدگان بود. بورس اوراق بهادار و دیگری مخالف چنین رویکردی از سوی مقامات دولتی بود. مشکل این بود که بخش مهمی از فعالان بازار، دولت را مسئول اصلی زیان خود می دانستند. آنها بر این باور بودند که از آنجایی که دولت برای اولین بار در طول فعالیت خود سعی در جذب مردم به بورس داشت و این بازار را به مکانی امن برای مردم تبدیل کرد، اکنون که روند فعلی بازار جهت گیری منفی داشته است، دارایی های بورس مردم باید از افت قیمت در این بازار نجات پیدا کنند. در عین حال مخالفان این دیدگاه در آن زمان بر این نکته تاکید داشتند که افرادی که وارد این بازار می شوند در نهایت با تصمیم نهایی خود وارد بازار شده اند و از آنجایی که دولت دستگاه اجرایی هدایت منابع عمومی است، نباید این کار را انجام دهد. از دارایی های خود برای جبران استفاده از آن به هزینه برخی افراد استفاده می کند.

به عبارت ساده تر، این رفتار دولت را حمایت از بخشی از مردم از جیب عده ای دیگر می دانند. نظر گروه دوم معقولتر از سایر نظرات در این زمینه به نظر می رسد، زیرا با اندیشه های سیاسی و اقتصادی موجود در بطن جامعه مغایرت دارد، هرچند دولت نیروی مهم سه قوه است، اما در واقع میکند. هیچ منبعی جز پول مردم ندارد. این امر باعث می شود حساسیت به عملکرد آن به ویژه در شرایط اقتصادی فعلی بالا باشد.

بسته ده حمایتی بورس که سال گذشته توسط وزیر اقتصاد رونمایی شد، موید این واقعیت است که حمایت غیرپولی از این بازار برای تغییر چارچوب ها و ساختارهای حاکم بر بازار سرمایه ضروری و حتی ضروری است. به عنوان مثال، از ابتدای سقوط بازار، اگرچه بحث مدیریت بازار بارها مورد توجه مردم عادی قرار گرفته است، اما شنیده ها و اظهارنظرهای فعالان بازار سهام به این نکته اشاره دارد که مدیریت بازار نه تنها در ایران موفق بوده است. اما اساسا آن طور که باید سازماندهی نمی شود.

این امر باعث شده است که فرآیند مهمی به عنوان یکی از فعالیت‌های روزانه بازارهای دارایی در سراسر جهان تا حد زیادی غیرمولد و ناکارآمد باشد، اما فراتر از آن، نحوه مدیریت سیستم قیمت‌ها نیز یکی از عواملی است که مانع پیش‌بینی قیمت‌ها می‌شود. در این بازار این عامل به عنوان یکی از مهم ترین ترمزهای بورس که خود ناشی از وجود نگاه محوری به اقتصاد است، در سال های گذشته انتقادات زیادی را در میان فعالان بورسی برانگیخته و منجر به پیکان اعتراضی مسئولان دولتی شده است. . با این حال، تمام سخنان مطرح شده در مورد این موضوعات عمدتاً ماهیت مثبت دارند که مانع از ادامه مبادله در مسیر اشتباه به سمت عدم شفافیت می شود. بسیاری از اقدامات مورد بحث در بورس که از سال ۲۰۹۹ مورد توجه بازار سهام قرار گرفته است، نیازمند تغییر شرایط به شکلی پایدار است که نیازمند تصمیمات اساسی و بلندمدت است. در حالی که به نظر می رسد حضور سهامداران عمده در اقتصاد مانع از چنین اتفاقی شده و سیاستگذاران را به تصمیم گیری ساده تری برانگیخته است.

تبعیض در حمایت پولی

در سال های گذشته مقرر شد با برداشت بخشی از منابع صندوق توسعه (معادل ۲۰۰ میلیون دلار آمریکا) به نفع صندوق تثبیت بورس، از بورس حمایت شود. این در حالی است که عدم شفافیت در مورد نحوه خرید سهام در صندوق دوم او موضوعی بود که منتقدان از ابتدا مطرح کردند. اکنون اظهارات امیرمهدی الصبایی نشان می دهد که شبهات در مورد رفتار این صندوق تا حد زیادی درست است. وی در یکی از صحبت های خود نحوه ورود سهام را بستگی به وضعیت شاخص کل و میزان رتبه های فروش عنوان کرد. سوالی که مطرح می شود این است که آیا صندوق مذکور برای بالا بردن وجهه شاخص کل ایجاد شده است؟ آنچه او گفت به نحوه انتخاب توکن ها بر اساس ارزش یا ارزش پایه اشاره ندارد. و با توجه به اظهارات وی در خصوص معیارهای ورود به بازار، به نظر می رسد شبهه حمایت از بازار درست باشد چرا که وی جزئیات انتخاب خود را به طور شفاف توضیح نمی دهد. عاملی که به نظر می رسد ناشی از همین اعتبار برای شاخص کل و حفظ عرضه بورس است. نکته دیگر، به گفته بسیاری از فعالان بازار، نوع توکن‌های ورود پول برابر نبوده است و در حالی که برخی از توکن‌ها توانسته‌اند به سطح ۲۰۱۹ برسند، برخی دیگر از ورود پول واقعی بهره چندانی نبرده‌اند. عامل نشان دهنده عدم تعادل وجوه دریافتی و حمایت کننده از نمادهای مختلف. در هر صورت به نظر می رسد بورس رویکرد مناسبی در زمینه حمایت پولی نداشته و این مسیر اشتباه ادامه دارد. اخبار حاکی از آن است که؛ قرار است شنبه هفته آینده مبلغی معادل هزار میلیارد تومان به حساب صندوق تثبیت بازار سرمایه واریز شود؛ این در حالی است که این اعتبارات دردی از بازار دارویی دوا نمی کند و تنها می توان گفت جلوه دیگری از هدر رفت منابع صندوق توسعه ملی است.


تبادل